Wśród chorób układu krwionośnego wyróżnić można dwa rodzaje czerwienicy: czerwienicę prawdziwą oraz czerwienicę objawową. Choroby te są przykładem tego, iż nadmiar niektórych składników krwi może być równie szkodliwy jak ich niedobór.

   Czerwienica prawdziwa - inaczej nazywana chorobą Vaqueza lub nadkrwistością- polega na rozrastaniu się elementów krwiotwórczych, czyli takich, które produkują krwinki czerwone (erytrocyty). W wyniku tego rozrostu pojawiają się niebezpieczne dla organizmu zatory i zakrzepy.
Objawy czerwienicy prawdziwej to między innymi: silne zaczerwienienia (twarzy, rąk, stóp oraz błony śluzowej jamy ustnej), zawroty głowy, zmęczenie, zaburzenia widzenia, zwiększona gęstość i ciśnienie krwi, spadek masy ciała itp. Najczęściej spotykanym objawem jest świąd skóry, który nasila się szczególnie po kąpieli w gorącej wodzie. Przez wiele lat choroba ta może przebiegać praktycznie bezobjawowo. Dopiero w zaawansowanych przypadkach ujawnia się, przekształcając się niekiedy w ostrą białaczkę mieloblastyczną.
Leczenie w przypadku czerwienicy prawdziwej polega na „upuszczaniu krwi”. Takie zabiegi wykonuje się mniej więcej co dwa, trzy dni podając jednocześnie choremu odpowiednie płyny i leki. Niektórzy lekarze zalecają stosowanie radioterapii i chemioterapii. Choroba ta jest niebezpieczna głównie dla ludzi młodych- przeżywalność znacznie wtedy spada. W przypadku braku jakiegokolwiek leczenia średni czas przeżycia wynosi jedynie dwa lata. W przypadku podjęcia leczenia- średni czas życia chorego wydłuża się do 15 lat.

   Natomiast czerwienica objawowa (inaczej nazywana rzekomą) spowodowana jest zwiększoną, przekraczającą dopuszczalne normy, liczbą krwinek czerwonych, powstałą na wskutek prób zaadaptowania się organizmu do trudnych warunków tlenowych. Ta dolegliwość nie jest chorobą. Jest raczej reakcją organizm na niedotlenienie na przykład u ludzi mieszkających na znacznych wysokościach. Występuje również u osób przewlekle chorych na choroby płuc oraz u osób z wadami wrodzonymi serca. Przez niektóre źródła nazywana jest również czerwienicą wtórną.